Το σίριαλ με το καλώδιο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδος-Κύπρου και στη συνέχεια με Ισραήλ «σπάει ταμεία» τις τελευταίες μέρες. Το τι ανοησίες γράφονται και ακούγονται δεν έχει προηγούμενο. Η μεν Κυβέρνηση προσπαθεί να αποδείξει την επιτυχία της κρυφής διπλωματίας με Παρίσι και Άγκυρα οι δε, κάθε πλευράς, αντιπολιτευόμενοι προσπαθούν να αποδείξουν την «προδοσία».
Καταγράφουμε ορισμένες θέσεις των τελευταίων: Άρθρο σε καθημερινή αντιπολιτευόμενη εφημερίδα αρχίζει με τη φράση «Η ξεφτίλα Μητσοτάκη» και χαρακτηρίζει το χειρισμό «ανεπίτρεπτο, εξευτελιστικό και επικίνδυνο για τα εθνικά συμφέροντα». Διευθυντής εφημερίδας σε άρθρο του θεωρεί ότι είναι μια «Μαύρη μέρα για τον Ελληνισμό» και ζητάει Ειδικό Δικαστήριο για τους υπεύθυνους. Άλλοι μιλάνε για υποθήκευση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων, συνδιαχείριση στο Αιγαίο και νομιμοποίηση του τουρκολιβυκού μνημονίου. Αγαπημένο μοτίβο για πολλούς «οι Πρέσπες του Αιγαίου» και τα «νέα Ίμια». Σε ραδιοφωνικές και τηλεοπτικές συνεντεύξεις προβάλλεται το περιεχόμενο των τουρκικών NAVTEX και των δια ασυρμάτου οχλήσεων του γαλλικού ερευνητικού πλοίου από τουρκική φρεγάτα, αλλά, όχι οι αντίστοιχες ελληνικές αντιδράσεις. Δημοσιογράφος- ιδιοκτήτης ιστοσελίδας- σε συνέντευξή του, δήλωσε ότι το εθνικό κόστος είναι μεγαλύτερο από το όφελος της πόντισης του καλωδίου.
Ψυχραιμία παιδιά. Είναι λάθος να προσπαθείτε να αποδομήσετε την κυβέρνηση Μητσοτάκη με τέτοιες ανοησίες. Αυτό μπορεί να γίνει μπούμερανγκ και αντί να την αποδυναμώσει να την ενισχύσει. Εξάλλου, οι καταστροφικές πολιτικές της Κυβέρνησης, σε πολλούς τομείς, προσφέρουν άπειρες δυνατότητες για πολεμική κριτική. Αλλά το θέμα του ηλεκτρικού καλωδίου χρειάζεται προσοχή. Το μόνο που δικαιολογείται είναι η απαίτηση να πληροφορηθεί ο ελληνικός λαός το περιεχόμενο της γαλλικής ρηματικής διακοίνωσης προς την Άγκυρα και τότε θα μπορούμε να κρίνουμε, έχοντας ολοκληρωμένη εικόνα.
Το γεωπολιτικό πλαίσιο
Το γαλλικό σκάφος Abeille Marengo διεξάγει ήδη έρευνα στο ανάγλυφο του βυθού για τη χάραξη της όδευσης του ηλεκτρικού καλωδίου Ελλάδος-Κύπρου. Όλη η θαλάσσια έκταση των ερευνών είναι διαφιλονικούμενη με την έννοια ότι τρεις χώρες (Ελλάδα, Κυπριακή Δημοκρατία και Τουρκία) διεκδικούν σ’ αυτήν κυριαρχικά δικαιώματα. Εδώ δεν εξετάζουμε ποιες διεκδικήσεις είναι νόμιμες και ποιες παράνομες σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, αλλά, τι συμβαίνει επί του πεδίου.
Η Ελλάδα με την Αίγυπτο έχουν οριοθετήσει μερικώς (μέχρι τον 28ο Μεσημβρινό) τη μεταξύ τους ΑΟΖ. Ανατολικότερα αυτής της οριοθέτησης – περίπου από τη μέση της ανατολικής ακτής της Ρόδου – επεκτείνεται η ελληνική υφαλοκρηπίδα των νότιων νησιών της Δωδεκανήσου συμπεριλαμβανομένου του Συμπλέγματος της Μεγίστης. Η Ελλάδα δεν έχει ανακηρύξει τη συνολική ΑΟΖ της, ούτε έχει προσδιορίσει με συντεταγμένες την υφαλοκρηπίδα της στη επίμαχη περιοχή. Θεωρεί ότι καλύπτεται από το νόμο 4001 του 2011 (νόμος Μανιάτη) που αναφέρει ότι, ελλείψει οριοθέτησης με γειτονικά κράτη, το εξωτερικό όριο της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ (αφ’ ης κηρυχθεί) είναι η μέση γραμμή.
Η Κυπριακή Δημοκρατία έχει ανακηρύξει τη συνολική ΑΟΖ της και την έχει οριοθετήσει με Αίγυπτο, Ισραήλ και Λίβανο. Η κυπριακή ΑΟΖ δυνητικά έχει κοινό σύνορο με την ελληνική εφόσον δοθεί στο Σύμπλεγμα της Μεγίστης πλήρης επήρεια στις θαλάσσιες ζώνες.
Η Τουρκία έχει οριοθετήσει την υφαλοκρηπίδα της με τη Λιβύη, περιορίζοντας την επήρεια των νησιών Ρόδου, Καρπάθου, Κάσου και Κρήτης μόνο στα χωρικά ύδατά τους των 6 ν.μ. Ανατολικότερα της τουρκολιβυκής οριοθέτησης η Τουρκία διεκδικεί όλη τη θαλάσσια περιοχή, μέχρι τα χωρικά ύδατα της Κύπρου ως τουρκική υφαλοκρηπίδα, που την έχει προσδιορίσει με συντεταγμένες. Την κυπριακή ΑΟΖ και την επήρεια του Συμπλέγματος της Μεγίστης, πλην χωρικών υδάτων, δεν τα αναγνωρίζει.
Είναι δεδομένο ότι τέσσερα κράτη Ελλάδα, Κύπρος, Τουρκία και Λιβύη διεκδικούν επικαλυπτόμενες θαλάσσιες περιοχές και οι οριοθετήσεις που έχουν γίνει επικαλύπτουν η μία την άλλη. Πλήρες αδιέξοδο. Είναι αφελές να περίμενε κανείς ότι αυτό το σύνθετο αδιέξοδο θα αντιμετωπιζόταν με την ευκαιρία της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδος-Κύπρου. Η μυστική διπλωματία που διεξήχθη δεν αποσκοπούσε να άρει το αδιέξοδο, αλλά, να γίνει η ηλεκτρική διασύνδεση χωρίς οι ενδιαφερόμενοι να υποχρεωθούν να υποχωρήσουν εμφανώς από τις διεκδικήσεις τους. Εξάλλου οι επίσημες δηλώσεις, οι NAVTEX και τα μηνύματα μέσω ασυρμάτου προς το ερευνητικό πλοίο ούτε κατοχυρώνουν, ούτε διαγράφουν κυριαρχικά δικαιώματα. Το status quo παραμένει ως έχει.
Η αξία του καλωδίου
Πολύ συζήτηση έχει γίνει για το τί εξυπηρετεί η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδος-Κύπρου και ποια συμφέροντα εξυπηρετούνται με αυτήν. Η ΕΕ χρηματοδοτεί, εν μέρει, το έργο. Οι ΗΠΑ έχουν εκφράσει την υποστήριξή τους σ’ αυτό. Το σημαντικότερο όμως, ανεξάρτητα από τις οικονομικές παραμέτρους, είναι ότι αίρεται η ηλεκτρική απομόνωση της Κυπριακής Δημοκρατίας και ενισχύεται το γεωπολιτικό αποτύπωμά της.
Η Τουρκία, προκειμένου να ενισχύσει την αποσχιστική οντότητα στην κατεχόμενη περιοχή της Κύπρου, έχει ήδη κατασκευάσει αγωγό μεταφοράς νερού και έχει αρχίσει τις εργασίες για την κατασκευή αγωγού μεταφοράς φυσικού αερίου. Τα έργα αυτά στοχεύουν στη γεωπολιτική αναβάθμιση της αποκαλούμενης «ΤΔΒΚ».
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας, με τη μεσολάβηση της ενδιαφερόμενης Γαλλίας, υπήρξε ένας συμβιβασμός, το ακριβές περιεχόμενο του οποίου δεν γνωρίζουμε μέχρι να δοθεί, αν δοθεί, στη δημοσιότητα η ρηματική διακοίνωση της Γαλλίας προς την Τουρκία. Μόνο τότε θα γνωρίζουμε τι είδους υποχωρήσεις έκανε η κάθε πλευρά.
Από την πλευρά της η Αθήνα δηλώνει ότι το «Abeille Marengo» πραγματοποιεί έρευνα εντός ελληνικής ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας στη βάση συντεταγμένων ελληνικής και κυπριακής NAVTEX. Από την πλευρά της η Άγκυρα δηλώνει ότι το πλοίο μπορεί να συνεχίσει τις εργασίες του ευρισκόμενο εντός τουρκικής υφαλοκρηπίδας.
Ο συμβιβασμός απέτρεψε την επανάληψη αυτού που συνέβη το 2024, έξω από τα χωρικά ύδατα της Κάσου, όταν τουρκικές φρεγάτες παρεμπόδισαν το τότε ιταλικό ερευνητικό πλοίο να συνεχίσει την πορεία του.
Προσοχή όμως, το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου προβλέπεται να ολοκληρωθεί σε πέντε χρόνια, το 2031, μέχρι τότε και ιδίως όταν οι εργασίες θα γίνονται εντός της κυπριακής ΑΟΖ, μπορεί η Τουρκία, με κάποια αφορμή, να θέσει νέα εμπόδια αφού ένας από τους στόχους της είναι να εμποδίσει και τη γεωπολιτική αναβάθμιση της Κυπριακής Δημοκρατίας την οποία θεωρεί «εκλιπούσα».
Υ.Γ. Για την ανατροπή του σημερινού status quo στις θαλάσσιες ζώνες βλέπε προηγούμενο άρθρο με τίτλο «Ας πληρώσουμε την Τουρκία με το ίδιο νόμισμα».
Οι διεκδικήσεις της Τουρκίας
Πηγή : www.ellinikiantistasi.gr
